ପତିତପାବନ
ବର୍ତ୍ତମାନର ପତିତପାବନ ପ୍ରସ୍ତର ଖୋଦେଇ ଅଟନ୍ତି। ଜଣେ ବନ୍ଧୁ X ରେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଲେ - ଏହା କେଶରୀ ମାନଙ୍କ ସମୟ ଭୋଇ ବଂଶ ସମୟ ନୁହଁ। ପ୍ରଥମ କଥା, ମାଦଳାପାଞିଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଶେଷ କେଶରୀ ବଂଶୀ ବସନ୍ତ କେଶରୀଙ୍କ 80 ବର୍ଷ ଉପରାନ୍ତ ଗଙ୍ଗବଂଶୀ ଅନଙ୍ଗ ଭୀମ ଦେବ -4ର୍ଥ ଙ୍କ ଦ୍ବାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହାର 225 ବର୍ଷ ପରେ ମେଘନାଦ ପାଚେରୀ (ଯାହାର ଚତୁର୍ଦିଗ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ ଚାରୋଟି ଗୁମୁଟ ଘର ଅଛି।) କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ସମୟରେ ତୋଳା ଯାଇଛି। ମ୍ଳେଛ (ଯବନ) ମାନଙ୍କୁ ପତିତ କୁହା ଯାଉଥିଲା। ଅନନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପୂଜାରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜଣେ ଯବନ ଥିବା ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଙ୍କ ମାଳିକା କହୁଛି। ଡେଣୁ, କପିଳେନ୍ଦ୍ର ବାବଙ୍କ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ମେଘନାଦ ପାଚେରୀ ନିର୍ମିତ ହେଲା, ସିଂହଦ୍ୱାର ଗୁମୁଟ ଭିତରେ ମନ୍ଦିର ଭିଡରକୁ ଯାଇ ନ ପାରୁଥିବା ଅଣହିନ୍ଦୁଙ୍କ ନିମନ୍ତେ କାଷ୍ଠରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଥିଯୋଗୁଁ, ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ(2)ଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିବ୍ୟସିଂହ ଦେବ (1016-1027 ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ) ଙ୍କ ସମୟରେ ଘଟିଥିବା ଯୁଦ୍ଧର ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ମାଦଳାପାଞି ଲେଖିଲେ - କାଠର ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ମୁଗଲେ ନେଲେ। ଓଡିଶା ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବା "ଶ୍ରାଦ୍ଧଦୀପ" ଡଥା ଲଳିତାପାଟପୁର ଶିଳାଲେଖ ମାଦଳାପାଞିରେ ଅନେକ ରାଜା...